دهه ۱۹۷۰؛ سال‌های طلایی از غول‌های آهنی تا کامپیوترهای شخصی

ماشین‌هایی که در صفحات قبل به آن‌ها اشاره شد، شاید بیش از اندازه بزرگ بودند، از سرعت و حافظه کمی برخوردار بوده و در دسترس بودن آن‌ها برای عموم جامعه، رویایی دور به نظر می‌رسید. اما با صرف زمان بیشتر و بررسی عمیق‌تری در گذشته و تاریخ شکل‌گیری کامپیوترهای شخصی، هنگامی که به دهه ۱۹۷۰ می‌رسیم، گویی این سال‌های خاص و ویژه، نقشی بی‌بدیل و ماندگار در شکل‌گیری این صنعت مهارنشدنی داشته است.

دهه ۱۹۷۰ آن‌قدر پیشرفت گسترده‌ای در ساخت کامپیوتر و ابزارهای جانبی داشت که برای گشت‌وگذاری هرچند کوتاه، نیاز به نگاشتن کتابی جداگانه است. اما در ادامه این فصل، نگاهی گذرا خواهیم داشت به چند سرفصل مهم و تأثیرگذار که در پیشرفت صنعت کامپیوترهای شخصی و خانگی نقشی اساسی داشته‌اند.

گوردون مور، یکی از بنیانگذاران اینتل، پیشنهاد کرد که پیچیدگی کامپیوترها هر دو سال یک‌بار دو برابر می‌شود. اگر در دهه ۱۹۵۰ کامپیوترها وارد نیروی کار شدند و در دهه ۱۹۶۰ کوچک‌تر، در دسترس‌تر و توانمندتر شدند، احتمالاً می‌توانید نوع پیشرفت‌هایی را که در طول دهه ۱۹۷۰ رخ داد تصور کنید. در حقیقت، طبق فرضیه مور، کامپیوترها در آغاز دهه ۱۹۷۰ ده برابر پیچیده‌تر از ابتدای دهه ۱۹۶۰ بودند.

سال ۱۹۷۰ — رم دینامیک اینتل

اینتل که در سال ۱۹۶۸ تأسیس شده بود، به سرعت به یک نیروی جهانی در صنعت کامپیوتر تبدیل شد. اینتل این ادعا را در سال ۱۹۷۰ با عرضه 1103، اولین تراشه رم دینامیک در جهان، ثابت کرد. این تراشه با ظرفیت ۱۰۲۴ بیت (یک کیلوبیت) توانست اینتل را به طور مؤثری در صدر شرکت‌های مطرح کامپیوتری قرار دهد و شرکت‌هایی مانند IBM را برای رقابت به چالش بکشد. این اختراع پایه‌ای بود برای تمام حافظه‌های مدرنی که امروزه در هر دستگاهی پیدا می‌کنید.

📖 منبع: ویکی‌پدیا

سال ۱۹۷۱ — تولد ریزپردازنده

تنها یک سال پس از ورود به صحنه با اولین رم دینامیک، اینتل با انتشار اولین ریزپردازنده تجاری، مجدداً خود را بر سر زبان‌ها انداخت. یک پردازنده ۴ بیتی مجهز به ۲۳۰۰ ترانزیستور. این ریزپردازنده که با نام Intel 4004 مطرح شد، می‌توانست نزدیک به ۶۰ هزار دستورالعمل را در ثانیه پردازش کند و حداکثر سرعت ۷۴۰ کیلوهرتز را داشت. این تراشه کوچک، دنیای کامپیوتر را برای همیشه تغییر داد.

Intel 4004

و اما پردازنده‌ها؛ داستانی که با Intel 4004 شروع شد. برای آشنایی کامل با دنیای پردازنده‌ها — از همین نخستین ریزپردازنده‌ها تا پردازنده افسانه‌ای Z80 — کتاب «Z80 Story» را به صورت آنلاین منتشر کرده‌ام. این کتاب مرجع جامعی است برای هر کسی که می‌خواهد عمیق‌تر وارد دنیای معماری پردازنده‌ها شود. بعدها همین پردازنده‌ها قلب تپنده کامپیوترهایی مثل اسپکتروم ۴۸ و کمودور ۶۴ شدند.

📖 منبع: ویکی‌پدیا

ایمیل؛ ایده‌ای که ماندگار شد

گاهی یک ایده خیلی جلوتر از زمان خود است، اما در مورد ایمیل عکس این اتفاق افتاد. ری تاملینسون با استفاده از ARPANET توانست پیام‌هایی را بین دو کامپیوتر مختلف رد و بدل کند — چیزی که قبلاً خارج از حیطه کاری یک کامپیوتر دیده نشده بود. تا پیش از آن، دو کاربر می‌توانستند در یک سیستم واحد از راه دور وارد شده و ارتباط برقرار کنند، اما ارتباط دو کامپیوتر دور از هم، ایده‌ای تازه بود. ایده ایمیل فوراً مورد توجه قرار گرفت و از آن زمان دیگر از بین نرفته است.

📖 منبع: ویکی‌پدیا

دهه تغییرات در چاپ

در حالی که دستگاه کپی شرکت زیراکس تنها چند سال قبل ساخته شده بود، محققان این شرکت در سال ۱۹۷۲ روش کاملاً جدیدی برای ایجاد تصویر شناسایی کردند: استفاده از لیزر. برخلاف روشی که با ایده ایمیل تاملینسون برخورد شد، مدیران زیراکس PARC زمانی که دستگاه کپی آن‌قدر خوب کار می‌کرد، علاقه‌ای نداشتند تغییرات خاصی در دستگاه‌های خود ایجاد نمایند. فیزیکدان گری استارک‌ودر و همکارانش با درک پتانسیل ایده خود، تصمیم گرفتند چاپگر لیزری خود را به تنهایی بسازند — دور از افرادی که به آن‌ها «نه» گفته بودند. نهایتاً اختراع آن‌ها به سرعت موفقیت‌آمیز شد و زیراکس یک عذرخواهی بزرگ به آن‌ها مدیون بود.

📖 منبع: ویکی‌پدیا

سال ۱۹۷۲ — اجازه دهید بازی شروع شود

در فصل اول اشاره کردم که سال ۱۹۷۲ شاهد تأسیس آتاری و انتشار Pong بود — دو گام بزرگ به سوی موفقیت عظیم بازی‌های ویدیویی که تنها چند سال پس از این نقطه عطف در تاریخ، در انتظار جهان بود. آتاری ۲۶۰۰ با Pong نشان داد که بازی‌های ویدیویی فقط یک سرگرمی گذرا نیستند؛ آن‌ها یک صنعت واقعی هستند.

📖 منبع: ویکی‌پدیا

نسل چهارم کامپیوترها

در حالی که نقطه شروع دقیق نسل چهارم تاریخ کامپیوتر مشخص نشده است، بسیاری از کارشناسان سال ۱۹۷۲ را معیار رسمی در نظر می‌گیرند. اما رده‌بندی این نسل، کمتر به زمان و بیشتر به فناوری مربوط می‌شود. هر چیزی که از یکپارچه‌سازی مقیاس بزرگ (LSI) یا ریزپردازنده‌ها استفاده می‌کند، یک کامپیوتر نسل چهارم محسوب می‌شود. به طور معمول، فناوری نسل چهارم بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰۰ جزء روی یک تراشه دارد.

📖 منبع: ویکی‌پدیا

سال ۱۹۷۳ — کامپیوتر را کوچک کردیم

با وجود اینکه ابرکامپیوترها هنوز یک فناوری مورد توجه بودند، در اوایل دهه ۱۹۷۰ علاقه فزاینده‌ای به میکروکامپیوترها مشاهده شد. در سال ۱۹۷۳، Micral N ظهور کرد. این اختراع توسط شرکت فرانسوی R2E توسعه یافت و رسماً به عنوان اولین میکروکامپیوتر جهان به بازار معرفی شد. Micral N نشان داد که کامپیوترها می‌توانند از اتاق‌های بزرگ به میزهای کار منتقل شوند.

📖 منبع: ویکی‌پدیا

ورود به سیستم

از توسعه مجموعه پروتکل TCP/IP تا اختراع اترنت، سال ۱۹۷۳ مهم‌ترین سال برای آینده اینترنت تاکنون بوده است. خواه CYCLADES فرانسه، EIN اروپا، NPL بریتانیا، یا ARPANET، TCP/IP و اترنت از قبل موجود، به این شبکه‌ها اجازه می‌داد تا با شبکه‌های دیگر پیوند بخورند و یک شبکه اینترنتی ایجاد کنند — معروف به اینترنت.

📖 منبع: ویکی‌پدیا

سال ۱۹۷۴ — ورود آلتو

شاید نام زیراکس را بسیاری فقط به عنوان سازنده پرینتر و اسکنر بدانند، اما جالب است بدانید شرکت زیراکس نقش بزرگی در پیدایش کامپیوتری که امروزه می‌شناسیم بر عهده دارد. کامپیوتر زیراکس آلتو که در سال ۱۹۷۴ برای عموم عرضه شد، مجهز به ماوس، شبکه محلی سایر آلتوها، رابط گرافیکی مبتنی بر ویندوز و توانایی اشتراک‌گذاری و چاپ فایل‌ها بود. بسیاری از مفاهیمی که امروز در کامپیوترها بدیهی می‌دانیم — از پنجره‌ها تا ماوس — اولین بار روی آلتو دیده شدند.

📖 منبع: ویکی‌پدیا

سال ۱۹۷۵ — Altair 8800

برای کسانی که علاقه‌مند به یادگیری نحوه کار کامپیوترها بودند، MITS Altair 8800 به علاقه‌مندان اجازه داد تا یک کیت کامپیوتری سفارش دهند و شخصاً آن را مونتاژ کنند. در حالی که این کامپیوترهای سرگرم‌کننده در زبان برنامه‌نویسی، ذخیره‌سازی و کاربرد بسیار محدود بودند، قیمت پایین و جذابیت آن‌ها برای انجام کارهای شخصی، آن‌ها را در سال ۱۹۷۵ به موفقیت بزرگی تبدیل کرد. Altair 8800 جرقه‌ای بود که انقلاب کامپیوترهای شخصی را آغاز کرد.

Altair 8800 📖 منبع: ویکی‌پدیا

تشکیل مایکروسافت

همچنین در سال ۱۹۷۵، دو مرد به نام‌های بیل گیتس و پل آلن موفق به انجام یک کار جدید شدند: زبان برنامه‌نویسی BASIC را در یک میکروکامپیوتر — در واقع MITS Altair — پیاده‌سازی کنند. با این اقدام به ظاهر ساده، گیتس و آلن مایکروسافت را تشکیل داده بودند. بقیه ماجرای مایکروسافت، به قول خودشان، تاریخ است و در این لحظه IBM دیگر تنها تایتان بازی نبود. جالب اینجاست که همین BASIC بعدها در کمودور ۶۴ هم استفاده شد — کامپیوتری که تاریخچه پرفروش‌ترین کامپیوتر جهان را رقم زد.

📖 منبع: ویکی‌پدیا

سال ۱۹۷۶ — تولد اپل

کمتر از یک سال پس از اینکه بیل گیتس و پل آلن مایکروسافت را تشکیل دادند، استیو وزنیاک و استیو جابز به صحنه آمدند و Apple Computer, Inc را برای فروش کامپیوتر تک‌برد خود — به نام Apple I — تأسیس کردند. Apple I ساده بود، اما پایه‌ای شد برای امپراتوری‌ای که امروزه می‌شناسیم.

Apple I computer 📖 منبع: ویکی‌پدیا

ابرکامپیوترها دوام می‌آورند

حتی زمانی که شرکت‌های بیشتری تمرکز خود را به ریزکامپیوترها، رایانه‌های خانگی و رایانه‌های شخصی تغییر دادند، همچنان نیاز به ابرکامپیوترها وجود داشت. در زمانی که همه کوچک می‌شدند، مین‌فریم‌های ابررایانه Cray-1 ترسی از بزرگ شدن نداشتند. این ابررایانه Cray-1 که به دلیل طراحی نعل‌اسبی‌اش مشهور است، پردازش برداری را به واقعیت تبدیل کرد و قدرت محاسباتی بی‌سابقه‌ای ارائه داد.

Cray-1 supercomputer 📖 منبع: ویکی‌پدیا

سال ۱۹۷۷ — فناوری جدید و پیشرفته

در سال ۱۹۷۷ چندین شرکت دید خوب و دقیقی به خط تولید خود داشتند و از آنجا پیشرفت‌های عمده‌ای انجام دادند. اپل Apple II را منتشر کرد که در طراحی اولیه آن بسیار بهبود یافته بود. اینتل با انتشار Intel 8086، یک معماری مجموعه دستورالعمل ۱۶ بیتی که یکی از موفق‌ترین و پرکاربردترین ریزپردازنده‌ها در تاریخ کامپیوترهای شخصی است را معرفی کرد. Radio Shack از طریق شرکت Tandy، رایانه رومیزی خود را با یک ریزپردازنده جدید، حافظه بهبود یافته، نمایش ویدیو و زبان برنامه‌نویسی بهتر اصلاح کرد.

Apple II computer 📖 منبع: ویکی‌پدیا

سال ۱۹۷۸ — کامپیوترها به کاخ سفید می‌رسند

علیرغم تأمین مالی انواع تحقیق و توسعه کامپیوتری در دهه‌های قبل، دولت کارتر اولین دولت ریاست جمهوری بود که کامپیوتری را در کاخ سفید نصب کرد. کارتر و کارکنان HP 3000s را به همراه Xerox Alto و یک چاپگر لیزری IBM برای دفتر بیضی دریافت کردند. این رویداد نمادین نشان داد که کامپیوترها دیگر فقط ابزار آزمایشگاه‌ها نیستند؛ آن‌ها به بالاترین سطح قدرت رسیده بودند.

📖 منبع: ویکی‌پدیا

سال ۱۹۷۹ — طلوع دیسک‌ها

در حالی که دیسک‌های با نشانه "k" برای چندین دهه جزء کلیدی فناوری کامپیوتر بودند، در اواخر دهه ۱۹۷۰، دیسک‌هایی با علامت "c" روی صحنه ظاهر شدند. از دیسک‌های لیزری گرفته تا سی‌دی‌ها، اختراع این حافظه‌های جدید و نمایشگرهای ذخیره‌سازی برای اولین بار ایده ذخیره‌سازی نوار را به خطر انداخت.

📖 منبع: ویکی‌پدیا

تنها با هم

در طول دهه ۱۹۷۰، بسیاری از دستگاه‌ها با هدف گردآوری افراد و فناوری آن‌ها در یک شبکه طراحی شدند. این در نهایت به مجموعه‌ای از مزایا و معایب منحصربه‌فرد رسید: اگر نمی‌خواستید با دیگران ارتباط برقرار کنید چه؟ اگر فقط بخواهید برخی از کارها را به صورت آفلاین انجام دهید چه؟ این مزایا و معایب باعث شد تا بسیاری از رایانه‌های جدید — مانند میکروکامپیوترهای آتاری مدل 400 و 800 یا میکروکامپیوترهای TI-99/4 تگزاس اینسترومنتز — مجهز به قابلیت‌های آنلاین و آفلاین شوند. این آتاری بود که بعدها با آتاری ۲۶۰۰ دنیای بازی‌های خانگی را متحول کرد.

📖 منبع: ویکی‌پدیا

موتورولا ۶۸۰۰۰

در سال ۱۹۷۹، موتورولا ریزپردازنده ۶۸۰۰۰ را منتشر کرد — اولین ورودی از سری 68k و در نهایت جزء کلیدی از محصولات بسیار موفق آمیگا، اپل و آتاری در دهه بعد. این پردازنده ۱۶ بیتی با معماری قدرتمندش، پایه‌ای شد برای نسلی از کامپیوترهایی که بعدها دنیا را تغییر دادند — از جمله آمیگا ۵۰۰ که تاریخچه‌اش را قبلاً مرور کردیم و آمیگا ۱۲۰۰ که تاریخچه‌اش را هم منتشر کرده‌ام.

Motorola 68000 microprocessor 📖 منبع: ویکی‌پدیا
برگرفته از کتاب «کامپیوترهای شگفت‌انگیز دهه ۱۹۸۰» — نوشته c64spark
#دهه_۱۹۷۰ #اینتل_۴۰۰۴ #آلتایر_۸۸۰۰ #اپل_دو #موتورولا_۶۸۰۰۰ #ریزپردازنده #میکروکامپیوتر #تاریخ_کامپیوتر #کامپیوتر_شخصی #رتروکامپیوتر #کامپیوترهای_شگفت_انگیز #نوستالژی #دهه_طلایی #بیل_گیتس #استیو_جابز #مایکروسافت #اپل #اینتل #موتورولا #تاریخ_فناوری #1970s #Intel4004 #Altair8800 #AppleII #Motorola68000 #Microprocessor #Microcomputer #ComputerHistory #PersonalComputer #RetroComputing #AmazingComputers #Nostalgia #GoldenYears #BillGates #SteveJobs #Microsoft #Apple #Intel #Motorola #TechHistory #Amiga #Commodore #Atari #Spectrum #ZXSpectrum #Commodore64
بازگشت به آمیگااستور