سایدکار؛ جعبه فلزی آمیگا و IBM

داستان سازگاری که مسیر آمیگا را تغییر داد A1060 SIDECAR ⬡ 1986

اغلب اختراعات جدید با دو چالش روبرو هستند: اول غلبه بر موانع و مشکلات ایده‌پردازی و تبدیل ایده‌پردازی به محصول واقعی با کارکرد مورد نظر، و دوم رقابت با محصولات قبلی. آمیگا در سال ۱۹۸۵ بهترین کامپیوتری بود که می‌توانست وجود داشته باشد. این کامپیوتر دارای تراشه‌های اختصاصی بود که قدرت‌های صوتی و تصویری بسیار پیشرفته‌تر از دنیای ساده اما جاافتاده کامپیوترهای کلونی آی‌بی‌ام را در اختیار خریداران قرار می‌داد. اما به نظر می‌رسید هنوز سازندگان و طراحان آمیگا نمی‌دانستند آینده این کامپیوتر به چه سمت و سویی خواهد رفت.

در فصل سوم کتاب توضیح داده شد که جک ترامیل به علت نیاز مالی برای ادامه کار کمودور مجبور شد ۱۷ درصد از سهام کمودور — به علاوه عنوان رئیس هیئت مدیره — را به ایروینگ گولد واگذار کند. واگذاری چیزهایی که چند دهه برای به دست آوردنشان تلاش کرده بود. ماشین‌ها، به خصوص کامپیوترهایی که در آن برهه زمانی تولید می‌شدند، هر کدام به واسطه سازندگان و طراحان خود — مانند اپل استیو جابز یا اسپکتروم کلایو سینکلر — دارای هویت و شناسنامه‌ای می‌شدند که به نظر می‌رسید به آن دستگاه بی‌جان حیات بخشیده و آن محصول را تبدیل به یکی از مفاهیم عمیق زندگی بشر می‌نمود.

دادن چنین جایگاهی به شخصی که ذهنیتی به دور از این مفاهیم داشت، بزرگترین میخی بود که از ابتدا بر تابوت آمیگا کوبیده شد. خط تولید کمودورهای جذاب، نوآورانه و ارزان‌قیمت سری TED که می‌توانست فصل جدیدی در دنیای کامپیوترهای ۸ بیتی آغاز کند، به علت حساسیت‌های ذهنی که نسبت به قدرتمند شدن نام ترامیل در ایروینگ گولد به وجود آمده بود، به فنا رفت. موضوعی که برای شخص نویسنده این کتاب بسیار قابل درک است — و بسیاری از ما بارها در چنین وضعیتی مجبور به ترک تمام چیزهایی شدیم که برای ساختنشان سال‌های زیادی زحمت کشیده بودیم.

تیم آمیگا نیز با پیشنهاد مبلغ چند برابر — و صرفاً با هدف قطع دسترسی ترامیل به چیپ‌های خارق‌العاده آن — توسط مدیریت کمودور خریداری شد. ترامیل با کمودور ۶۴ نشان داده بود که می‌دانست چگونه آمیگا را به جهان معرفی کرده و گسترش آن را مدیریت کند، اما سرنوشت آمیگایی که به دستان ایروینگ گولد سپرده می‌شد از پیش تعیین شده بود.

برای تدوین این کتاب به منابع اصلی سایت کمودور و... رجوع نمودم. نوشتن چند صد صفحه کتاب مستلزم خواندن چند برابر مطالب مختلف می‌باشد. با مطالعه این حجم از موضوعات متنوع، به این نتیجه‌گیری رسیدم که غالب این مطالب توسط افرادی نوشته شده که به نوعی شریک تجاری شرکت کمودور بوده‌اند و چربش طرفداری از تصمیمات این مجموعه در چنین آثاری مشاهده می‌شود. در بسیاری از دیدگاه‌ها ابراز خوشحالی شده که کمودور آمیگا را از نابود شدن توسط ترامیل نجات داد! اما سعی دارم با در کنار هم گذاشتن آنها، از زاویه‌ای متفاوت و واقع‌بینانه‌تر به این موضوع بپردازم — که اتفاقاً کمودور و ایروینگ گولد باعث شدند ترامیل آمیگا را نابود کند، یا حداقل مابقی حیات کاری خود را صرف این هدف نماید.

امروزه علاقه‌مندان آمیگا تقریباً با اغلب نرم‌افزارها و سخت‌افزارها و قابلیت‌های گرافیکی و صوتی این ماشین پیشرو آشنا هستند. ما به خوبی می‌دانیم که این کامپیوتر در تولید ویدئوهای خلاقانه، پشتیبانی از شبکه‌های تلویزیونی و ساخت فیلم‌های سینمایی مطرحی همچون «ترمیناتور ۲» (۱۹۹۲) یا انیمیشن‌های جادویی والت دیزنی نظیر «دیو و دلبر» چه نقش کلیدی داشته است. اما در ۱۹۸۵ حتی سازندگان آمیگا نیز از چنین سرنوشتی بی‌اطلاع بودند.

به هر جهت، در آن روزگار همزمان با معرفی اولین آمیگا تصمیم گرفته شد که سازگاری با IBM-PC چیز خوبی برای آمیگا است! این تصمیم خیلی زود گرفته شد و همانطور که در صفحات قبل اشاره شد، در زمان برگزاری جشن معرفی آمیگا در مرکز لینکلن نیویورک در ژوئیه ۱۹۸۵، نسخه‌هایی از یک شبیه‌ساز IBM-PC فقط به صورت نرم‌افزاری به نام Transformer که روی آمیگا اجرا می‌شد معرفی گردید. قرار بود یک دستگاه شتاب‌دهنده سخت‌افزاری طراحی شود تا این شبیه‌سازی مبتنی بر نرم‌افزار را مفیدتر و سریع‌تر کند، اما به دلایلی کمودور آن مسیر را رها کرد و سخت‌افزاری بزرگ، گران‌قیمت، زمخت و پر سر و صدا ساخت که آن را A1060 Sidecar نامیدند.

سایدکار متصل به آمیگا ۱۰۰۰

جعبه فلزی

این محصول یک جعبه فلزی بزرگ است شامل یک مادربرد سازگار با IBM-PC که پردازنده ۸۰۸۸ با سرعت ۴/۷۷ مگاهرتز در آن تعبیه شده، یک اسلات برای تراشه ریاضی ۸۰۸۷ روی مادربرد آن قرار دارد، رم ۲۵۶ کیلوبایت — با فضای گسترش تا ۵۱۲ کیلوبایت — سه اسلات ISA هشت بیتی افزوده شده و یک درایو فلاپی ۵/۲۵ به آن اختصاص داده شده است. حافظه ۸۰ کیلوبایتی دوگانه بین پردازنده ۶۸۰۰۰ آمیگا ۱۰۰۰ و ۸۰۸۸ سایدکار مشترک است.

سایدکار نزدیک به اواخر سال ۱۹۸۶ معرفی شد. حدود ۱۰۰۰ دلار قیمت داشت — مبلغی قابل توجه. در آن روزها کامپیوترهای شخصی اولیه یک ژست کلاسیک داشتند که وقتی آمیگا سیاره را فتح می‌کرد، هنوز ظاهر فریبنده خود را حفظ می‌کردند.

سایدکار به طور خاص برای آمیگا ۱۰۰۰ ساخته شد و کمی قبل از توقف تولید آمیگا ۱۰۰۰ معرفی شد. به همین دلیل تعداد کمی از آن فروخته شد. اما این پروژه از بین نرفت، زیرا کارت داخلی بسیار زیباتر BridgeBoard سازگار با کامپیوتر آمیگا ۲۰۰۰ از همان نرم‌افزار و احتمالاً طراحی سخت‌افزاری مشابه استفاده کرد.

جلوی سایدکار پشت سایدکار

از پشت می‌توان ساختار فلزی با کیفیت بالا را مشاهده کرد. آن فن سنگین سر و صدای زیادی ایجاد می‌کرد. پورت نزدیک پایین — زیر دوشاخه برق — برای درایوهای فلاپی آمیگا است. امکان اتصال درایو فلاپی ۳/۵ اینچی A1010 به آن پورت وجود دارد و می‌توان از دیسک‌های ۷۲۰ کیلوبایتی آی‌بی‌ام استفاده کرد. این درایو به صورت درایو B: ظاهر می‌شد.

جریان برق به سایدکار می‌رود و سایدکار آن را به آمیگا منتقل می‌کند. سپس کلید خاموش و روشن سایدکار به عنوان کلید برق برای دو واحد با هم استفاده می‌شود.

داخل سایدکار

سایدکار حتی با وجود اندازه بزرگش فضای خالی زیادی در داخل نداشت. سه اسلات کامپیوتر ۸ بیتی با اندازه کامل، یک محفظه درایو ۵/۲۵ اینچی، یک منبع تغذیه عظیم، یک گذرگاه باس ۸۶ پین نر جهش‌یافته عجیب و غریب که در داخل جعبه قابل دسترسی بود، و دو سطح از برد مدار چاپی.

به نظر می‌رسد سایدکار یک کامپیوتر همزیست باشد، زیرا به آمیگا برای ورودی کاربر و خروجی ویدیو نیاز دارد و می‌تواند با تنظیمات خاصی به عنوان یک سرور دیسک برای آمیگا عمل کند. با این حال سایدکار بدون آمیگا نمی‌تواند کار کند، اما آمیگا بدون سایدکار به خوبی کار می‌کند.

Norton Commander روی آمیگا با سایدکار

در این تصویر، سایدکار در حال اجرای Norton Commander در سمت PC و همچنین سرویس فایل برای آمیگا است. صفحه کامپیوتر شخصی به پایین کشیده شده، به طوری که نیمه بالایی صفحه نمایش میز کار آمیگا را نشان می‌دهد و نیمه پایینی نمایشگر برنامه Norton Commander است که روی پارتیشن MS-DOS اجرا می‌شود.

تحلیل سرنوشت آمیگا

بعد از گذشت ۴ دهه، بسیاری از علاقه‌مندان آمیگا به این نتیجه رسیده‌اند که شاید بهتر می‌بود جک ترامیل و آتاری به جای شرکت کمودور آمیگا را تصاحب می‌کردند. او به خوبی توانسته بود از قابلیت‌های ساده کمودور ۶۴ استفاده کرده و آن را به خواستنی‌ترین «کامپیوتر خانگی» دوران خود تبدیل نماید. همچنین با درکی درست از شرایط زمانه توانسته بود آتاری ST را از همان سال‌های آغازین تولید به عنوان یک ابزار مؤثر در صنعت موسیقی معرفی کند.

اما مدیریت کمودور — و شاید شخص ایروینگ گولد — درکی از چنین ماشین حیرت‌انگیزی نداشتند. به جای تمرکز بر قدرت‌های گرافیکی و قابلیت‌های ویژه آمیگا و تلاش باکیفیت در معرفی چنین محصولی به بازار، ظرفیت‌های این کامپیوتر قوی را در جهت سازگاری با سیستم‌های ابتدایی کلونی آی‌بی‌ام مصرف می‌نمودند! آمیگا کامپیوتری بود که نوآوری‌های فراوانی در عرصه تکنولوژی، پردازش تصویر و قابلیت‌های صوتی با خود به همراه آورده بود.

ساخت چنین دستگاهی البته چندان منحصر به فرد نیست — مکینتاش اپل شاید بسیار بهتر از آمیگای کمودور خود را با آی‌بی‌ام سازگار کرده باشد. برای اپل کلاسیک ۱۹۸۴ با گرافیک تک‌رنگ و امکانات گسترش محدود، سازگاری با کلونی آی‌بی‌ام نقشه راه آینده‌نگرانه‌ای به نظر می‌رسید. اما چیپ‌های پیشرفته آمیگا می‌توانست مسیر بهتری را انتخاب کند — راهی که ترامیل در سال ۱۹۸۶ و پس از عدم دستیابی به تیم آمیگا با آتاری ST در پیش گرفت و از همان ابتدا با تجهیز این کامپیوتر به رابط MIDI توانست در میان هنرمندان موسیقی جایگاه ارزنده‌ای به این کامپیوتر اختصاص دهد.

اکنون شاید بهتر بتوانیم درک کنیم سرنوشت چیپ‌های آمیگا در دستان ترامیل می‌توانست مسیری بسیار متفاوت داشته باشد — معماری قدرتمندی که توانمندی بی‌نظیری ایجاد کرده بود. در صفحات پیش رو به بررسی نوآوری‌هایی که آمیگا به همراه آورده بود نگاهی خواهیم داشت. خرید آمیگا ۵۰۰ دست دوم را در مقاله اختصاصی آمیگااستور بخوانید.

«آمیگا کامپیوتری بود که نوآوری‌های فراوانی با خود به همراه آورد — اما سرنوشتش در دستان اشتباه رقم خورد.»
برگرفته از کتاب «کامپیوترهای شگفت‌انگیز دهه ۱۹۸۰» — نوشته c64spark
#سایدکار #Sidecar #A1060 #آمیگا۱۰۰۰ #Amiga1000 #IBM_PC #شبیه_ساز_IBM #IBM_Emulator #ترنسفورمر #Transformer #BridgeBoard #جک_ترامیل #JackTramiel #ایروینگ_گولد #IrvingGould #کمودور #Commodore #آتاری_ST #AtariST #MIDI #نورتون_کامندر #NortonCommander #MS_DOS #سخت_افزار #Hardware #رتروکامپیوتر #RetroComputing #نوستالژی #Nostalgia #کامپیوترهای_شگفت_انگیز #AmazingComputers #تاریخ_فناوری #TechHistory #سازگاری_IBM #IBM_Compatibility #پردازنده_8088 #RAM #فلاپی_درایو #FloppyDrive #اسلات_ISA #ISA_Slot #کامپیوتر_تاریخ #ComputerHistory #دهه_هشتاد #1980s #تحلیل_سرنوشت #DestinyAnalysis #آمیگا #Amiga #آمیگا۲۰۰۰ #Amiga2000 #رتروگیمینگ #RetroGaming
بازگشت به آمیگااستور