آمیگا ۱۰۰۰؛ اولین آمیگا

ماشینی برای شکستن محدودیت‌های گذشته AMIGA 1000 ⬡ 1985

آمیگا ۱۰۰۰ در یک رونمایی بزرگ توسط کمودور در سال ۱۹۸۵ به جهانیان نشان داده شد. این کامپیوتر واقعاً ماشینی برای شکستن محدودیت‌های گذشته بود. دستگاهی با گرافیک تمام‌رنگی که می‌توانست ۴۰۹۶ رنگ را به طور همزمان نمایش دهد — با استفاده از حالت نمایش HAM — در حالی که مکینتاش اپل که سال قبل عرضه شده بود هنوز از گرافیک سیاه و سفید استفاده می‌کرد. آمیگا صدای استریو داشت؛ اکثر ماشین‌های دیگر در بهترین حالت خروجی صدای مونو داشتند. این کامپیوتر مدرن و متفاوت، یک سیستم عامل مولتی‌تسکینگ داشت. آمیگا انقلابی بود که آینده را پیش‌بینی کرد.

توضیح اینکه این دستگاه در زمان عرضه چقدر انقلابی بود برای مردم عادی دشوار است — و در واقع کمودور هم تلاش کرد بفهمد چطور باید این دستگاه را تبلیغ کند، اما متأسفانه در این کار موفق نبود.

آمیگا ۱۰۰۰

این تصویر اولین مدل آمیگا ۱۰۰۰ است. تراشه‌های سفارشی که قلب تپنده دستگاه بودند با نام OCS — مجموعه چیپ اصلی — معرفی شدند. تراشه اگنس را در مقاله اختصاصی آمیگااستور بررسی کنید.

کیک‌استارت و ورک‌بنچ

به دلیل عجله برای عرضه آمیگای جدید، هسته سیستم عامل آمیگا — Kickstart — روی یک فلاپی دیسک ۳/۵ اینچی قرار داشت که هر بار باید دستگاه روشن می‌شد دیسک درون درایو گذاشته می‌شد. سپس Kickstart در ناحیه خاصی از حافظه بارگذاری می‌شد، نوشتن در آن محل حافظه غیرفعال می‌شد و سیستم مجدداً راه‌اندازی می‌گردید. در این مرحله آمیگای جدید آماده بارگیری نرم‌افزارهایی مثل میز کار آمیگا — دسکتاپ — بازی یا هر برنامه دیگری بود که کاربر می‌خواست استفاده کند.

این روش تا حدی دست و پا گیر بود، اما مزیتی که داشت این بود که نسخه‌های جدیدتر Kickstart به راحتی توزیع می‌شدند. متخصصان نرم‌افزار می‌توانستند به کار روی Kickstart ادامه دهند، ویژگی‌های جدید اضافه کنند و مشکلات پیدا شده را برطرف کنند. نسخه جدید به سادگی از دیسک به حافظه آمیگا منتقل می‌شد — بدون اینکه کاربر مجبور باشد دستگاه را باز کند.

راه‌هایی برای ترکیب محتوای دیسک کیک‌استارت و ورک‌بنچ وجود داشت تا برای بارگذاری ورک‌بنچ نیازی به تعویض دیسک نباشد. کیک‌استارت ۲۵۶ کیلوبایت از فضای دیسک ۸۸۰ کیلوبایتی آمیگا را اشغال می‌کرد، بنابراین ۶۲۴ کیلوبایت روی فلاپی دیسک آزاد می‌ماند. نسخه‌های اولیه Workbench 1 هم نسبتاً کوچک و کم حجم بودند — در نتیجه کیک‌استارت و ورک‌بنچ به راحتی روی یک دیسک جا می‌شدند. راهنمای ورک‌بنچ ۱/۳ را در مقاله اختصاصی آمیگااستور بخوانید.

مدل‌های تولیدی اولیه آمیگا با تجدید نظر در تراشه نمایشگر DENISE عرضه شدند که توان نمایش حالت ویژه ۶۴ رنگی آمیگا — EHB — را نداشت. دارای ۳۲ رنگ بود که می‌توانست از پالت ۴۰۹۶ رنگ انتخاب شود، اما پس از آن کپی‌هایی از آن ۳۲ رنگ سایه‌مانند از رنگ‌های اصلی به وجود می‌آمد که تا نیمه روشن بودند.

دیسک کیک‌استارت

واحد پایه آمیگا

آمیگا یک سیستم بسته مثل مکینتاش اپل نداشت. در این کامپیوتر یک سوکت برای افزایش رم در نظر گرفته شده بود و همچنین یک کانکتور گسترش همه منظوره. این دستگاه اولین عضو کمودور از خط آمیگا بود که با قیمت ۱۲۹۵ دلار با واحد پایه، صفحه کلید و ماوس عرضه شد. واحد پایه شامل ۲۵۶ کیلوبایت رم و ۸۸۰ کیلوبایت فلاپی درایو بود. این سیستم ابتدا با نام انحصاری «آمیگا» عرضه می‌شد، اما کمودور پس از عرضه آمیگا ۵۰۰ در سال ۱۹۸۷ نام دستگاه اولیه را به آمیگا ۱۰۰۰ تغییر داد. تاریخچه آمیگا ۵۰۰ را در مقاله اختصاصی بخوانید.

سری کامپیوترهای آمیگا یک سیستم عامل گرافیکی چندوظیفه‌ای ۳۲ بیتی معروف به AmigaOS را اجرا می‌کردند. AmigaOS همچنین شامل یک پوسته فرمان به نام AmigaDOS برای ورود دستورات مبتنی بر صفحه کلید بود — که قدرتمندتر از رابط گرافیکی عمل می‌کرد.

آمیگا با دو پورت کاربری عرضه شد که می‌توانست ماوس، جوی‌استیک یا سایر دستگاه‌های اشاره‌گر را بپذیرد. در سمت راست آن‌ها، تنها ابزار رسمی توسعه آمیگا دیده می‌شد: یک شیار گسترش که به لوازم جانبی پیچیده‌ای مانند ارتقای رم جانبی، کنترل‌کننده‌های SCSI و امولاتور IBM اجازه دسترسی می‌داد.

پورت‌های آمیگا ۱۰۰۰

پورت‌های ورودی/خروجی

صفحه‌کلید جداشدنی و خوش‌طراحی آمیگا در زمانی که استفاده نمی‌شد زیر دستگاه قرار می‌گرفت و از طریق کابل تلفن‌مانند به سوکت وصل می‌شد. مثل بسیاری از ماشین‌های آن زمان، پورت‌های موازی و سریال استاندارد برای اتصال چاپگرها، مودم‌ها و دستگاه‌های مختلف دیگر هم به آن اضافه شده بود. اما بر خلاف هر دستگاه دیگری، این پورت‌ها پین‌های معکوس داشتند — پورت سریال DB25 به جای خار سوراخ داشت و پورت موازی DB25 به جای سوراخ خاردار بود. به همین دلیل خیلی مهم بود هنگام اتصال لوازم جانبی به این کانکتورها دقت زیادی به کار گرفته شود، چون در صورت اتصال به پورت اشتباه ممکن بود به قطعات الکترونیکی آسیب برساند. نگهداری سخت افزار را در مقاله اختصاصی آمیگااستور بخوانید.

این دستگاه مانند سایر ماشین‌های بعدی آمیگا تغییراتی به دنبال داشت. همچنین آمیگا ۱۰۰۰ یک رابط برای اتصال حداکثر ۳ درایو فلاپی دیسک خارجی داشت.

صوتی و تصویری

اینجا می‌توانید پورت‌هایی را ببینید که آمیگا را به یک نیروگاه چندرسانه‌ای تبدیل کرده بودند: خروجی‌های صدای استریو و سه کانکتور مجزای خروجی ویدیو که کیفیت نمایشگر را از راست به چپ افزایش می‌دادند. در حالی که خط آتاری ST به لطف پورت‌های MIDI جایگاهش را در زمینه صدا پیدا کرد، آمیگا در تولید ویدیوی زنده تخصص داشت.

با شناخت قابلیت‌های گرافیکی آمیگا، استودیوهای تلویزیونی متعددی از آمیگا و جانشینانش برای تولید نقشه‌های هواشناسی روی آنتن زنده، آرم‌های ایستگاه، زیرنویس‌ها و سایر متن‌های روی صفحه برای پخش اخبار زنده استفاده کردند — تا اواخر دهه ۱۹۹۰ و تقریباً تا سال ۲۰۰۰.

پورت‌های صوتی و تصویری آمیگا

باز کردن درب

حالا وقت جدا کردن این قسمت است. پس از باز کردن چند پیچ در بخش پایین، درب برداشته می‌شود و محافظ فلزی RF باید کنار گذاشته شود. اولین نمای داخل شاسی دیده می‌شود: یک منبع تغذیه بلند و آجری در سمت چپ کیس و درایو فلاپی در سمت راست. و بعد — چیزهای سبز! همان جایی که همه اتفاقات می‌افتد.

داخل آمیگا ۱۰۰۰

تیمی که آمیگا را طراحی کرد، مثل سازندگان مکینتاش اصلی، قالبی را که برای ریخته‌گری نیمه بالایی قاب پلاستیکی استفاده می‌شد امضا کردند. در نتیجه نام همه افراد درگیر به طور دائمی در هر آمیگا ۱۰۰۰ نقش بسته است. برجسته‌ترین امضا مربوط به جی ماینر — پدر آمیگا — و اثر پنجه سگش میچی است.

کمودور آمیگا را طوری طراحی کرد که یک ماژول رم ۲۵۶ کیلوبایتی نصب‌شده توسط کاربر را بپذیرد تا حافظه سیستم را به ۵۱۲ کیلوبایت افزایش دهد. آن را به جلوی کامپیوتر زیر یک پنل پلاستیکی قابل جابجایی وصل کرد. با افزودنی‌های شخصی دیگر — معمولاً متصل به گذرگاه توسعه خارجی — کاربر می‌توانست رم آمیگا را تا ۸ مگابایت افزایش دهد.

مادربرد آمیگا ۱۰۰۰

فروشگاه کنترل قابل نوشتن

هنگامی که زمان عرضه آمیگا در سال ۱۹۸۵ فرا رسید، مهندسان کمودور فهمیدند سیستم عامل آنقدر باگ دارد که نمی‌توان آن را روی تراشه‌های ROM داخلی کامپیوتر قرار داد — و این خیلی بد بود، چون قرار گرفتن سیستم عامل روی تراشه به آمیگا امکان می‌داد درست مثل سایر کامپیوترهای شخصی اولیه فوراً بوت شود.

در عوض، مهندسان راه‌حلی به نام «فروشگاه کنترل قابل نوشتن» — WCS — ابداع کردند که روی یک بورد دختر از طریق هدرهای چند پینی بلند — جایی که تراشه‌ها معمولاً قرار می‌گیرند — به مادربرد وصل می‌شد. WCS شامل ۲۵۶ کیلوبایت حافظه بود که به طور خاص برای نگهداری سیستم عامل اصلی استفاده می‌شد — سیستمی که باید از فلاپی دیسک در زمان بوت بارگذاری می‌شد.

فلاپی درایو

آمیگا ۱۰۰۰ با یک دیسک درایو عرضه شد که می‌توانست ۸۸۰ کیلوبایت در هر دیسک ۳/۵ اینچی ذخیره کند — ظرفیتی چشمگیر برای سال ۱۹۸۵. در آن زمان اکثر فلاپی درایوهای کامپیوتر IBM حدود ۳۶۰ کیلوبایت روی دیسک‌های ۵/۲۵ اینچی ذخیره می‌کردند، در حالی که فلاپی‌های مکینتاش ۴۰۰ کیلوبایت نگه می‌داشتند.

فلاپی درایو آمیگا

پردازنده و تراشه‌های سفارشی

در یک طرف مادربرد، پردازنده ۱۶/۳۲ بیتی موتورولا ۶۸۰۰۰ آمیگا قرار داشت که با سرعت نسبتاً سریع ۸ مگاهرتز کار می‌کرد. در سمت چپ آن یک جفت تراشه MOS 8520 CIA قرار داشت که ارتباطات سریال و موازی کامپیوتر را مدیریت می‌کرد. زیر آن رام‌های بوت استرپ آمیگا بودند که حاوی سیستم عاملی بودند که به کامپیوتر می‌گفت چطور یک سیستم عامل کامل را از فلاپی دیسک بارگذاری کند.

قدرت مخفی آمیگا در چیپست پردازشی سفارشی‌اش بود — سه تراشه با نام‌های دخترانه: «Paula» صدای کامپیوتر را تولید می‌کرد و همچنین درایو فلاپی را کنترل می‌کرد. «Agnus» جادوی مدیریت حافظه و چند عملکرد گرافیکی کمکی را انجام می‌داد. «Daphne» — نسخه اولیه تراشه مطرح‌تری به نام «Denise» — بیشتر خروجی گرافیکی چشمگیر آمیگا ۱۰۰۰ را تولید می‌کرد.

تراشه‌های پائولا، دنیس و اگنس

این تراشه‌ها در کنار هم قلب و روح یک کامپیوتر قدرتمند را تشکیل می‌دادند — کامپیوتری که با سرعت از کلون‌های IBM در بازار پیشی گرفت و بسیار جلوتر از زمان خود بود.

شبیه‌ساز IBM

آمیگا از طرف روزنامه‌نگاران و تحلیلگران صنعت به عنوان مبتکرترین ماشین معرفی‌شده در آن سال‌ها شناخته می‌شد، اما مثل تمام کامپیوترهای جدیدی که از فناوری گذشته خارج می‌شوند، ممکن بود یک سال یا بیشتر طول بکشد تا آمیگا یک کتابخانه نرم‌افزاری گسترده جمع‌آوری کند.

اما به نظر می‌رسید کمودور این مشکل را با یک جادو حل کرده است. در ۲۳ ژوئیه، وقتی آمیگا را رسماً در یک رویداد رسانه‌ای در مرکز لینکلن نیویورک رونمایی کردند، کمودور اعلام کرد گزینه‌ای باعث می‌شود آمیگا با کامپیوتر شخصی محبوب IBM و پایگاه عظیمش سازگار باشد. روش دستیابی به این سازگاری شگفت‌انگیز واقعی بود: آمیگا کامپیوتر شخصی IBM را به طور کامل در نرم‌افزار شبیه‌سازی می‌کرد.

شبیه‌ساز IBM روی آمیگا

به عبارت دیگر برای تقلید از IBM نیازی به اضافه کردن برد توسعه حاوی پردازنده ۸۰۸۸ و تراشه‌های پشتیبانی نبود. کاربران آمیگا به سادگی یک برنامه شبیه‌سازی را بارگذاری می‌کردند که سیستم عامل اختصاصی آمیگا را با PC-DOS جایگزین می‌کرد تا آمیگا مثل یک IBM عمل کند. این در نیویورک نشان داده شد: یک مهندس شبیه‌ساز را از یک دیسک ۳/۵ اینچی بارگذاری کرد، سپس PC-DOS را از یک دیسک استاندارد IBM ۵/۲۵ اینچی روی یک درایو خارجی بوت کرد. سیستم عامل گرافیک‌محور آمیگا ناپدید شد و صفحه پیام معمول راه‌اندازی PC-DOS ظاهر شد:

IBM Personal Computer DOS
Version 2.10 (C)Copyright IBM Corp 1981, 1982, 1983
A>

پس از قرار دادن دیسک ۵/۲۵ اینچی دیگر و تایپ کردن «لوتوس» در اعلان DOS، صفحه گسترده Lotus 1-2-3 نشان داده شد. صفحه نمایش آمیگا دقیقاً شبیه یک صفحه نمایش تک‌رنگ IBM بود. این شاهکار فنی — شبیه‌سازی کامل IBM در نرم‌افزار — توسط برنامه‌نویسان و مهندسان پیشرفته به بهترین وجه مورد استقبال قرار گرفت. تقریباً غیرقابل باور به نظر می‌رسید و حتی برخی از شاهدان نمایش تردید داشتند که آمیگا بتواند IBM را با سرعتی قابل مقایسه با IBM واقعی تقلید کند.

با این وجود، مهندسان کمودور معتقد بودند کار انجام شده و شبیه‌ساز IBM ظرف یک ماه پس از عرضه آمیگا در سپتامبر در دسترس خواهد بود. هیچ قیمتی اعلام نشد، اما کمودور اعلام کرد روش تقلید نرم‌افزاری را برای کاهش هزینه‌ها انتخاب کرده است. تنها سخت‌افزار درگیر درایو ۵/۲۵ اینچی جانبی بود — و حتی آن هم ممکن بود غیر ضروری باشد، چون برخی برنامه‌های IBM را می‌شد از دیسک‌های ۳/۵ اینچی که برای Data General One فروخته می‌شد بارگیری کرد.

این شبیه‌ساز حافظه زیادی نمی‌خواست. بدون احتساب حافظه ویدئویی، حدود ۴۰ کیلوبایت از رم را مصرف می‌کرد. با این حال برای اجرای برنامه‌های بزرگ مثل Lotus 1-2-3، کمودور احتمالاً به کاربران توصیه می‌کرد رم استاندارد ۲۵۶ کیلوبایتی را به ۵۱۲ کیلوبایت — گزینه ۲۰۰ دلاری — افزایش دهند. سایدکار جعبه فلزی بود که آمیگا را به IBM پیوند زد.

تصمیم نهایی درباره حافظه

سورپرایز دیگری که در ۲۳ جولای فاش شد، پیکربندی حافظه آمیگا بود. کمودور ابتدا قصد داشت سیستم عامل بزرگ آمیگا — Intuition — را در ۱۹۲ کیلوبایت رام قرار دهد. سپس برای آسان‌تر کردن رفع اشکال‌ها و عرضه به موقع، اعلام کرد اولین آمیگا Intuition را از روی دیسک بارگیری می‌کند و تقریباً نیمی از ۲۵۶ کیلوبایت رم کاربر را مصرف می‌کند.

حالا کمودور راه‌حل بهتری داشت: آمیگای استاندارد ۵۱۲ کیلوبایت رم خواهد داشت، اما نیمی از آن به ذخیره‌سازی Intuition اختصاص دارد. این بانک اضافی با ۲۵۶ کیلوبایت رم که Writeable Control Store نام دارد، بلافاصله پس از بارگیری سیستم عامل از نوشتن محافظت می‌شد. حتی ریست کردن سیستم هم با آن تداخلی نداشت. در واقع Writeable Control Store مثل ۲۵۶ کیلوبایت ROM عمل می‌کرد — با این تفاوت که Intuition باید پس از خاموش شدن کامپیوتر دوباره از روی دیسک بارگذاری می‌شد. در نتیجه کل ۲۵۶ کیلوبایت رم برای برنامه‌ها در دسترس بود.

اما Writeable Control Store به عنوان رم سیستم محاسبه نمی‌شد. آمیگای استاندارد ۱۲۹۵ دلاری همچنان به عنوان یک کامپیوتر ۲۵۶ کیلوبایتی معرفی می‌شد، حتی اگر واقعاً ۵۱۲ کیلوبایت حافظه داشت. بعداً وقتی کمودور مطمئن شد Intuition کاملاً بهینه شده — اجزای حیاتی از C کامپایل شده به زبان ماشین بازنویسی می‌شوند — فروشگاه Writeable Control حذف و با ROM تراشه‌ای جایگزین می‌شد. این تغییر به راه‌اندازی تقریباً فوری سیستم دسترسی می‌داد، چون Intuition دیگر نیازی به بارگیری از دیسک نداشت.

«آمیگا کامپیوتری بود که آینده را پیش از موعد به خانه‌ها آورد.»
برگرفته از کتاب «کامپیوترهای شگفت‌انگیز دهه ۱۹۸۰» — نوشته c64spark
#آمیگا۱۰۰۰ #Amiga1000 #کمودور #Commodore #پائولا #Paula #دنیس #Denise #اگنس #Agnus #کیک_استارت #Kickstart #ورک_بنچ #Workbench #هام #HAM #OCS #WCS #Intuition #موتورولا۶۸۰۰۰ #Motorola68000 #شبیه_ساز_IBM #IBM_Emulator #PC_DOS #Lotus_123 #مولتی_تسکینگ #Multitasking #گرافیک_رنگی #ColorGraphics #صدای_استریو #StereoAudio #رتروکامپیوتر #RetroComputing #نوستالژی #Nostalgia #کامپیوترهای_شگفت_انگیز #AmazingComputers #تاریخ_فناوری #TechHistory #کامپیوتر_تاریخ #ComputerHistory #چندرسانه_ای #Multimedia #دهه_هشتاد #1980s #مکینتاش #Macintosh #IBM #آمیگا #Amiga #سخت_افزار #Hardware #جی_ماینر #JayMiner #سایدکار #Sidecar #رتروگیمینگ #RetroGaming
بازگشت به آمیگااستور