ویک-۲۰؛ اولین موفقیت بزرگ کمودور

کامپیوتر خانگی ارزان‌قیمتی که دنیا را تغییر داد VIC-20 ⬡ 1980
کمودور ویک-۲۰

کمودور ویک-۲۰ — کامپیوتری که از یک تراشه متولد شد

کمودور ویک-۲۰ در ژوئن سال ۱۹۸۰ در نمایشگاه کامپیوتر الکترونیک معرفی شد. اما توسعه آن به‌طور تصادفی دو سال قبل شروع شده بود. کمودور، «تراشه رابط ویدئویی ۶۵۶۰» یا VIC1 را برای بازار بازی‌های ویدئویی که در حال فروپاشی بود، مهندسی و تولید کرد. اما پس از اینکه نتوانست تراشه را به شرکت‌های دیگر برای ساخت کنسول بازی بفروشد، کمودور ویک-۲۰ را به عنوان یک کامپیوتر خانگی ارزان‌قیمت دارای رنگ توسعه داد.

مهندسان فناوری شرکت MOS یعنی رابرت یانس، آل شارپنتیر و چارلز وینتربل با یک پروژه طراحی به نام TOI از چاک پدل و بیل سیلر که در فصل قبل کتاب با آنها آشنا شدیم شروع کردند. ظاهراً TOI قرار نبود وارد بازار شود زیرا به تراشه‌های رم استاتیک گران‌قیمت و نمایشگر ۸۰ ستونی نیاز داشت که در آن زمان از نظر مالی عملی و مقرون‌به‌صرفه نبود. یانس، وینتربل و شارپنتیر نسخه کاهش‌هزینه‌یافته TOI خود را به مدیرعامل کمودور، جک ترامیل، در پاییز ۱۹۷۹ نشان دادند و او بلافاصله آن را تأیید کرد.

جک می‌دانست که اپل یک بازیگر کوچک است، اما «اپل ۲»، کامپیوتر تازه‌منتشرشده آنها که از پردازنده ۶۵۰۲ کمودور استفاده می‌کرد، سود زیادی از شرکت آنها می‌برد. بنابراین او اصرار داشت که کامپیوتر خانگی جدید کم‌هزینه، آماده نمایش در نمایشگاه لوازم الکترونیکی مصرفی در ژانویه ۱۹۸۰ باشد. فشار زیادی بر تیم سه‌نفره مهندسین MOS وارد آمد. آنها تمام ۷ روز هفته در «پروژه ویکسن» به‌صورت شبانه‌روزی کار می‌کردند تا این پروژه به سرانجام برسد.

جک ترامیل - مدیرعامل کمودور

جک ترامیل — مردی که همیشه بازی را می‌برد

اما چیزی که به جک نشان داده بودند، حتی در مرحله ابتدایی هم نبود و عملاً نمی‌توانست ساخته شود. این نمایشگر که «Vixen» نامگذاری شده بود، چیزی بیشتر از یک کامپیوتر مفهومی نبود. برای برآورده کردن انتظارات جک، باید همه چیز از اول شروع می‌شد و هزینه‌ها به شدت کاهش می‌یافت. مشکل بزرگتر این بود که بقیه اعضای شرکت آنها را جدی نگرفتند.

جک ترامیل به مهندسانش گفت که آنها فقط می‌توانند از تراشه‌های ۱کیلوبایتی حافظه در دستگاه جدید استفاده کنند، زیرا شرکت کمودور موجودی عظیمی دارد که نمی‌توانست از آنها در محصولات دیگری استفاده کند. پس از تبادل نظر و گفتگوی داخلی زیاد، تصمیم گرفته شد ویک-۲۰ بتواند ۵/۵ کیلوبایت رم دریافت کند که ۲ کیلوبایت آن توسط سیستم عامل اصلی سیستم استفاده می‌شد.

محدودیت‌های حافظه و زبان ماشین

برای انجام هر گونه توسعه معنادار در چنین فضای حافظه کوچکی نیاز به استفاده از زبان ماشین است که ابتدایی‌ترین زبان کامپیوتری نسل اول است و تقریباً هیچ هزینه‌ای ندارد. متأسفانه ۳/۵ کیلوبایت حافظه باقیمانده، حتی برای بارگذاری یک کامپایلر زبان ماشین به اندازه کافی فضا ندارد، بنابراین توسعه‌دهندگان اغلب مجبور بودند کد ماشین را با دست بنویسند. اگر اندکی با برنامه‌نویسی آشنا باشید حتماً اطلاع دارید این مدل برنامه‌نویسی بسیار وقت‌گیر است.

رقبای این دستگاه جدید، کامپیوترهای خانگی اپل ۲، آتاری ۴۰۰ و تا حدی Radio Shack TRS-80 بودند. آنها ویژگی‌های صدا و گرافیک اختصاصی داشتند اما بسیار گران‌تر بودند. جک دستگاه ارزان می‌خواست و او به ندرت در مورد بازار اشتباه می‌کرد. برای دور زدن محدودیت‌های سخت‌افزاری، مهندسان نرم‌افزار از دستورات هوشمندانه‌ای برای صداها و گرافیک‌های «پیک» و «پوک» استفاده کردند.

اما هزینه تنها مزیت ویک نبود. به نظر می‌رسد ویک-۲۰ تصاویر واضح‌تری نسبت به رقبای خود بر روی صفحه نمایش نشان می‌داد، زیرا از اتصال ترکیبی به مانیتور کامپیوتر استفاده می‌کرد. آتاری و TRS-80 از یک آداپتور مدولاتور RF قدیمی (از دهه ۱۹۵۰!) برای اتصال به تلویزیون و مانیتور استفاده کردند. ویک با یک مدولاتور RF رایگان عرضه می‌شد که می‌توان از آن برای اتصال آن به تلویزیون نیز استفاده کرد، اما کمودور، ویک را با نمایشگرهایی با کیفیت بالاتر نشان داد.

کارتریج بازی ویک-۲۰

کارتریج‌های بازی — منبع درآمد مضاعف کمودور

اگر به خاطر داشته باشید، در صفحات گذشته اشاره شد که کمودور یک معامله دیوانه‌کننده با شرکت تازه‌تأسیس مایکروسافت مذاکره کرده بود که به کمودور این حق را در سال ۱۹۷۷ داده بود که در ازای پرداخت یک هزینه ثابت، اجازه داشته باشند از تعداد نامحدودی از نسخه‌های مایکروسافت بیسیک به عنوان یک سیستم عامل استفاده کنند. این بدان معنی بود که هرگز در شرکت کمودور این دغدغه وجود نداشت که آنها قرار است از چه سیستم عاملی استفاده کنند. بیسیک کمودور، چیزی بیش از مایکروسافت بیسیک نبود. این قرارداد عملاً هیچ درآمدی برای مایکروسافت نداشت، اما به طور تصادفی به مایکروسافت مشروعیت و مقیاسی را داد که امروزه برای تبدیل شدن به استانداردی که توسعه‌دهندگان به آن هجوم می‌آورند بسیار حیاتی است.

این سوال مطرح شد که کدام نسخه از بیسیک کمودور در ویک-۲۰ نصب شود. تصمیم گرفته شد که Commodore Basic 2.0 (بسیار قدیمی) از PET 2001 روزهای اولیه بهترین انتخاب باشد زیرا ویژگی‌های کمتری داشت و زمان کم بود، بنابراین محدود بودن، انتخاب کم‌ریسک‌تری بود. جک همچنین از این ایده که کمودور می‌تواند با یک کارتریج اضافه که حاوی دستورات و برنامه‌های بیشتر باشد خوشش آمد. این طرح باعث درآمد مضاعف در آینده می‌شد و همچنین می‌توانست مصرف‌کنندگان را برای خرید این دستگاه بیشتر ترغیب کند.

کمودور ویک-۲۰ اورجینال

کمودور ویک-۲۰ — دستگاهی تقریباً استفاده‌نشده از دهه ۸۰

بین مدت زمانی اوایل سال ۱۹۸۱ که ویک در واقع به قفسه‌های فروشگاه‌ها وارد شد و چند ماه اول سال ۱۹۸۵ که آخرین خط تولید ویک تعطیل شد، بیش از ۲/۵ میلیون دستگاه فروش رفته بود. اوج تولید روزانه ۹۰۰۰ دستگاه بسیار چشمگیر بود و اولین کامپیوتری نام گرفت که بیش از یک میلیون دستگاه فروخت. این موفقیت راه را برای کمودور ۶۴پرفروش‌ترین کامپیوتر تاریخ — هموار کرد.

نرم‌افزار و بازی‌ها

کمودور می‌دانست که برای راه‌اندازی ویک-۲۰ به نرم‌افزار نیاز دارد، بنابراین ۵ بازی ماجراجویی را تولید کرد که کاربر با تایپ دستورات متنی با آنها تعامل داشته باشد. آنها تنها از این ۵ کارتریج ۱/۵ میلیون دلار به دست آوردند. کمودور همچنین به سرعت چندین کارتریج افزایش حافظه (3K، 8K و 16K) را منتشر کرد و شرکت‌های دیگر حتی کارتریج‌های بزرگ 32K و 64K را تولید کردند.

در ابتدا قرار بود نام این کامپیوتر «میکروپت» گذاشته شود ولی نهایتاً نام ویک-۲۰ را با اقتباس از نام تراشه دستگاه و صرفاً بخاطر اینکه خوب به نظر می‌رسد انتخاب کردند.

اکثر ویک‌ها در سوپرمارکت‌ها و بسیاری از مشاغل دیگر فروخته می‌شدند که قبلاً هرگز انتظار فروش کامپیوتر را نداشتند. در کانادا، کمودور حتی ویک‌ها را از طریق فروشگاه‌های زنجیره‌ای خودرو و قطعات Canadian Tire فروخت!

پایان ویک-۲۰

اواخر سال ۱۹۸۲ آغازی بود بر پایان: کمودور ۶۴ گران‌تر اما بسیار توانمندتر معرفی شد. درست زمانی که ویک-۲۰ در حال محبوب شدن بود و بسیاری از فروشگاه‌ها و برخی از سازمان‌های بازاریابی موجودی‌های قابل توجهی را به دست آورده بودند، شایعاتی شروع شد مبنی بر اینکه کمودور در حال تکمیل کار بر روی نسخه بسیار قوی‌تر ویک-۲۰ به نام VIC 64 است. البته در نهایت به عنوان کمودور ۶۴ منتشر شد.

بدون شک برخی دلخور بودند. بسیاری از خرده‌فروشان موجودی زیادی از محصولات ویک را در انبار ذخیره کرده بودند که با کاهش شدید ارزش محصولات ویک-۲۰ مجبور به تلاش برای اصلاح برنامه‌های بازاریابی خود و به دست آوردن بازار برای به حداقل رساندن ضرر شدند.

تولید کمودور ۶۴ افزایش یافت، قیمت ویک کاهش یافت و تا سال ۱۹۸۴ آشکار بود که جایی در خط تولید کمودور برای ویک-۲۰ نخواهد بود و نهایتاً تولید را متوقف کردند، حتی بدون اینکه در ژانویه ۱۹۸۵ هنگام قطع تولید اطلاعیه‌ای منتشر کنند.

کمودور ویک-۲۰ - تصویر انتهایی

کمودور ویک-۲۰ — اولین کامپیوتری که یک میلیون دستگاه فروخت

اما ویک-۲۰ برای اولین بار ۱ میلیون دستگاه فروخت و ۸۰۰ نرم‌افزار عظیم برای آن نوشته شد. ویک فقط یک موفقیت تجاری نبود. از نظر مالی برای کمودور یک کار پیش‌پاافتاده و خانگی بود، ولی صنعت کامپیوترهای خانگی نوپا را برای همه شرکت‌ها گسترش داد و صدها هزار مشتری را به برنامه‌نویسی سوق داد. بعدها ماشین‌های سری TED تلاش کردند راه ویک را ادامه دهند، اما سرنوشت دیگری داشتند.

«کامپیوترها برای توده‌ها، نه طبقات.» — جک ترامیل
برگرفته از کتاب «کامپیوترهای شگفت‌انگیز دهه ۱۹۸۰» — نوشته c64spark
#ویک_۲۰ #ویک20 #VIC20 #کمودور #Commodore #جک_ترامیل #JackTramiel #MOS_Technology #تراشه_ویدیویی #VideoInterfaceChip #کامپیوتر_خانگی #HomeComputer #کامپیوتر_ارزان #AffordableComputer #رتروکامپیوتر #RetroComputing #نوستالژی #Nostalgia #کامپیوترهای_شگفت_انگیز #AmazingComputers #تاریخ_فناوری #TechHistory #برنامه_نویسی #Programming #زبان_ماشین #MachineLanguage #بیسیک #BASIC #مایکروسافت #Microsoft #اپل_۲ #AppleII #آتاری #Atari #TRS80 #RadioShack #کارتریج_بازی #GameCartridge #کامپیوتر_دهه_هشتاد #1980sComputers #کمودور_۶۴ #Commodore64 #میکروپت #MicroPET #ChuckPeddle #BillSeiler #RobertYannes #AlCharpentier #CharlesWinterble #MOS6502 #CanadianTire #داستان_موفقیت #SuccessStory #تکنولوژی #Technology #کامپیوتر_تاریخ #ComputerHistory #رتروگیمینگ #RetroGaming #کلکسیونی #CollectorsItem #سری_TED #TEDSeries
بازگشت به آمیگااستور